17/01/2016

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska opublikował coroczny raport o stanie zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Dane za rok 2014 niestety po raz kolejny pokazują, że jesteśmy tutaj w niechlubnej czołówce. Sporym problemem jest stopień zanieczyszczenia rakotwórczym benzo(a)pirenem, który „króluje” zwłaszcza w mniejszych miastach.

Raport GIOŚ został opublikowany w ostatni dzień roku 2015. Badaniem objętych zostało 12 substancji: dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, tlenek węgla, benzen, ozon, pył PM10, ołów, arsen, kadm, nikiel i benzo(a)piren w pyle PM10 oraz pył PM2,5.

Pisząc o smogu, najczęściej wymienia się Kraków, który jest trzecim najbardziej zanieczyszczonym miastem w UE. Problem zanieczyszczonego powietrza dotyczy jednak całej Polski, a na ten problem nie składają się tylko pyły zawieszone PM10 i PM2,5, o których również informuje się najczęściej. Równie groźny jest benzo(a)piren, który występuje w pyle PM10. To wyjątkowo niebezpieczny, rakotwórczy i mutagenny związek.

Badania prowadzone przez prof. Wiesława Jędrychowskiego wykazały, że z powodu BaP dzieci w Krakowie rodzą się z mniejszym obwodem głowy, mają mniejszą wagę urodzeniową, a w wieku późniejszym wykazują mniejszą odporność organizmu na choroby oraz obniżony iloraz inteligencji w skali IQ.

Niestety, raport GIOŚ jasno pokazuje, że sytuacja w Polsce jest wręcz dramatyczna. Aż na 98 proc. stacji pomiarowych normy dla BaP były przekroczone (norma to jeden nanogram na metr sześcienny), w niektórych miejscach średnie roczne stężenie wyniosło 1700 proc. normy.

Co ciekawe, wśród najbardziej zanieczyszczonych miast przez benzo(a)piren nie ma Krakowa. – Dominują małe miasta z Małopolski, Śląska czy Łódzkiego. To ostatnie województwo w skali roku wypada nawet gorzej niż Śląsk. Z kolei najbardziej czyste miasta i tak są bardziej zanieczyszczone niż np. Londyn – mówi Ewa Lutomska z Krakowskiego Alarmu Smogowego, który przyjrzał się raportowi GIOŚ.

Wysokie stężenia BaP potwierdzają, że głównym problemem Polski w kontekście zanieczyszczenia powietrza jest palenie węglem w domowych paleniskach, a zwłaszcza węglem najniższej jakości. – Głównym źródłem emisji BaP do atmosfery w Polsce są procesy spalania paliw poza przemysłem, w tym przede wszystkim indywidualne ogrzewanie budynków. Emisja z tych procesów stanowi ok. 77 proc. całkowitej emisji z terenu kraju – czytamy w raporcie.

Miastem o największym zanieczyszczeniu powietrza jest Nowa Ruda (Dolnośląskie), gdzie zanotowano rekordową wartość stężenia BaP – 17 ng/m3. Jeśli chodzi o województwa, to najgorzej jest w małopolskim, gdzie średnie roczne stężenie BaP wynosiło w miastach aż 7,47 ng/m3.

15 najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce według średniorocznego poziomu BaP:

1. Nowa Ruda – 17 ng/m3

2. Opoczno – 15 ng/m3

3. Nowy Targ – 15 ng/m3

4. Rybnik – 12 ng/m3

5. Sucha Beskidzka – 11 ng/m3

6. Proszowice – 10,0 ng/m3

7. Nowy Sącz – 10,0 ng/m3

8. Tomaszów Mazowiecki – 9,8 ng/m3

9. Godów – 9,6 ng/m3

10. Zakopane – 9,1 ng/m3

11. Brzeziny – 9,1 ng/m3

12. Miechów – 9,0 ng/m3

13. Zabrze – 8,7 ng/m3

14. Rabka-Zdrój – 8,1 ng/m3

15. Otwock – 8,0 ng/m3

Miasta o najczystszym powietrzu

Według danych Państwowego Monitoringu Środowiska jedynym miastem spełniającym normy jakości powietrza jest Słupsk (0,99 ng/m3). Najlepsze pod względem czystości powietrza są miasta na Podlasiu (średnia 1,94 ng/m3). Nieco gorzej jest na Pomorzu (średnia 2,44 ng/m3) i w Warmińsko-Mazurskiem (średnia 2,68 ng/m3).

15 miast o najczystszym powietrzu w Polsce według średniorocznego poziomu BaP:

1. Słupsk – 0,99 ng/m3

2. Działoszyn – 1,0 ng/m3

3. Liniewko Kościerskie – 1,3 ng/m3

4. Gdynia – 1,4 ng/m3

5. Władysławowo – 1,6 ng/m3

6. Kwidzyn – 1,7 ng/m3

7. Koszalin – 1,7 ng/m3

8. Zamość – 1,8 ng/m3

9. Suwałki – 1,8 ng/m3

10. Gdańsk – 1,8 ng/m3

11. Szczecin – 1,9 ng/m

12. Olsztyn – 2,0 ng/m3

13. Leszno – 2,0 ng/m3

14. Lublin – 2,1 ng/m3

15. Białystok – 2,1 ng/m3

źródło: Piotr Ogórek www.onet.pl